Bijzondere Nationale Molendagen in het Weerterland

Het jaarlijkse molenweekeinde bij uitstek, het weekeinde van Nationale Molendagen, krijgt op 11 en 12 mei 2013 op de molens in Weert een iets anders invulling dan gebruikelijk. Voor één keer richt zich alle aandacht op de zaterdag, de eerste van beide molendagen, op één molen, molen De Nijverheid in Stramproy en op het gouden molenaarsechtpaar Jac en Els Nijs.  De andere molens in Weert blijven zaterdag 11 mei gesloten. Maar zondag 12 mei halen de molenaars en de molengastvrouwen en –gastheren dit samen in.  Dan zijn zes windmolens in Weert geopend en te bezoeken.

Afbeelding

Versieren van molens kenmerkt zich door grote regionale verschillen.

 In de mooi

Op zaterdag 11 mei staat molen De Nijverheid in Stramproy in de schijnwerpers. Het gouden huwelijksfeest van molenaar Jac Nijs is voor de molenaars uit Stramproy, Tungelroy en Weert aanleiding om de Nijsmolen “in de mooi” te gaan zetten.  Diverse molenaars komen op zaterdag ‘s morgens de Molen van Nijs op een speciale, traditionele, manier versieren ter ere van het gouden bruidspaar.

Het vanwege een gouden huwelijksfeest van de molenaar versieren van een molen is een uitzonderlijke gebeurtenis. Daarom nodigt de molenstichting belangstellenden uit deze arbeidsintensieve klus van dichtbij te komen volgen.  Het publiek krijgt daarbij tijdens het werk vakkundige uitleg over het versieren van deze molen die op de hoek van de Veldstraat en de Sint Jozefstraat in Stramproy staat. Het karwei begint al ’s morgens om een uur of negen. In de molen is bovendien een leuke fototentoonstelling te bekijken van andere versierde molens zoals die door de jaren heen in Nederland ‘in de mooi’ werden gezet. Duidelijk valt daarbij op dat ook bij het versieren van molens grote regionale verschillen bestaan. De andere Weerter windmolens blijven  11 mei gesloten.

Bezoek de Molenaar

Zondag 12 mei, de tweede dag van de Nationale Molendagen, zijn de molens van Keent, Laar, Swartbroek, Tungelroy en Stramproy (2x) wel allemaal open. Bij voldoende wind zullen de molens draaien en mogelijk zelfs malen. Vanaf 11 uur kan iedereen op de molens terecht. 

“Bezoek de Molenaar” is dit jaar het motto van Nationale Molendag.  De molenaars en molengastheren/gastvrouwen laten u de molens zien en vertellen over de molens, het molenbeheer en -behoud en hoe belangrijk het is dat vooral vrijwilligers zich blijvend inzetten voor het behoud van onze molens als levende monumenten die zo markant zijn voor ons landschap. Vrijwilligers laten molens immers leven! 

Bij de Antoniusmolen in Laar vertellen Bas en Anke Verheul u over de plannen voor restauratie van hun markante molen. In Swartbroek draait molenaar Peter Stultiëns en hij laat u de voortgang van de omvangrijke opknapbeurt en aanpassing van deze bijzondere stellingmolen zien. De omgeving rond de molen in Keent werd de voorbije maanden flink aangepakt en in Tungelroy is er binnen in de molen ook veel gebeurt. 

In Stramproy kunt u een bezoekje brengen aan de Sint Jansmolen. Met 1783 als vermoedelijke bouwjaar is dit de oudste windmolen van het Weerterland. Bij De Nijverheid, die ook zondag nog mooi versierd is ter ere van molenaar en molenaarsvrouw, worden ook de plannen voor het aanleggen van een grote openbare molentuin getoond.

Op 12 mei zijn de molens minstens tot 16 uur geopend dus: Bezoek de Molenaars. 

Provinciale subsidie voor restauratie Wilhelmus Hubertusmolen

WH in de winter Leonie van Esch

De Wilhelminus Hubertusmolen in Weert krijgt in het kader van de subsidieregeling ‘Restauratie en stimulering herbestemming monumenten’ een bijdrage van de Provincie Limburg van maximaal € 150.125,00 voor de restauratie. Na deze werkzaamheden zal de molen weer kunnen draaien.

Gedeputeerde Noël Lebens: “Met deze restauratie kan deze prachtige molen aan de rand van de binnenstad van Weert straks weer in volle glorie draaien en de bezoekers van Weert welkom heten. Het mooie van dit restauratieproject is dat restauratievaklieden in opleiding er een stageplek kunnen krijgen.”

De Wilhelmus Hubertusmolen is een rijksmonumentaal gebouw. Het restaureren van de molen is urgent gezien de slechte staat waarin de molen op dit moment verkeert. Na de restauratiewerkzaamheden kunnen inwoners van Weert én gasten van buiten de molen bezoeken en gebruik maken van de bijbehorende horecagelegenheid.

De Wilhelmus Hubertusmolen mist al ruim een decennia lang de molenstaart met korte en lange schoor. Die werden weggehaald omdat de staart en schoren zwaar door houtrot waren aangetast en daardoor onveilig waren. Daardoor kan de molen momenteel niet gekruid (op de wind gezet) worden wat weer betekent dat de molen dus alleen bij een zuidwesten wind zou kunnen draaien. Bovendien is er al vele jaren geen (vrijwillig) molenaar meer aan de molen verbonden.

Avonddraaien

_D200876 (1296 x 1936)De wind liet, helaas verstek gaan maar het avonddraaien werd desondanks een succes. In de loop van de avond kwamen verschillende bezoekers een kijkje in de molen aan de Keenterstraat nemen.

Speciaal voor de vele fotografen die de Sint Annamolen eens in het avondlijke duister wilden vastleggen, zorgden de molenaars Gerie en Nuël, mede met hulp van de gastheren Pierre en Louis, voor dat de molenwieken toch, zij het op mankracht en niet op windkracht, een aantal omwentelingen maakten.

We overwegen als Molenstichting Weerterland om de molen van Keent en eventueel ook de andere molens die door de Weerter molenstichting beheerd worden, vaker ook in de avonduren te laten draaien. Een vaste avond in de maand waarop een van onze molens draait, is daarbij ons eerste uitgangspunt.

 

 

Weerter molens vertellen interessante verhalen

In Keent, Tungelroy en Stramproy (2x)

Ontdek het Verhaal rond de Molens. Dat is in 2012 het thema voor de Nationale Molendagen op zaterdag 12 mei en zondag 13 mei. Ook Molenstichting Weerterland doet met de Sint-Annamolens van Keent en Tungelroy en de molens Sint Jan en De Nijverheid in Stramproy, aan dit landelijke molenevenement mee. In Weert zijn de vier door Molenstichting Weerterland beheerde molens op zaterdag open van 10 tot 17 uur en op zondag van 11 tot 16 uur.

Het Verhaal rond de Molen kan op verschillende manieren verteld worden. Allereerst zijn er natuurlijk de vrijwillige molenaars die hun verhaal over de molen op beide dagen uitgebreid vertellen. Dat is het verhaal over de molen zelf, over de geschiedenis van de molen en de techniek van de molen. Het verhaal over het draaien en malen van graan, over weer en wind en over de molenaars zelf. Dit verhaal, soms spannend, vaak humorvol, een enkele keer ook aangrijpend en ontroerend en altijd interessant en waard om te beluisteren, wordt op ieder van de 4 molens vertelt.

Daarnaast zullen de Weerterland molens ook op een wat andere manier ieder hun verhaal vertellen. Bij de Sint Annamolen aan de Keenterstraat staat tijdens de Nationale Molendagen het verhaal over de naam van deze molen centraal. Aan de vooravond van de molendagen, op vrijdag 11 mei om 19.30 uur, wordt immers het eerste gedicht voor een molen gepresenteerd. Dit gedicht, een sonnet, is geschreven door de in Weert wonende auteur Paul Sterk. Het gedicht ‘Anna in de Wind’ vertelt hoe de molen aan zijn naam kwam en staat tijdens de Nationale Molendagen centraal op de Sint Annamolen. Daarnaast schreven leerlingen van de groepen 7 en 8 van basisschool Het Dal (Markeent) zelf ook gedichten over de molen. Ook die gedichten zijn tijdens de twee molendagen in de molen te lezen.

Op zaterdagmiddag zingt de Weerter Gemengde Zangvereniging Con Amore om 14.00 uur ook nog bij de molen onder het motto: “Koren op de Molen.”

Bij de Sint Annamolen in Tungelroy staan spreekwoorden en zegswijzen over de molens, de molenaars en het malen centraal . Heel veel spreekwoorden en gezegden vinden hun oorsprong bij molens, molenaars of bij het malen op de molen. Bij sommige gezegden is dit verband overduidelijk maar bij andere zegswijzen ligt het niet zo voor de hand dat de oorsprong bij de molens, molenaars of het malen gezocht moet worden. Wat: “Wie het eerst komt, het eerst maalt” betekent en wat het verband met de molens is, zal iedereen duidelijk wezen. Maar bij: “Zolang de ezel zakken draagt, wordt hij geliefd” is dat al heel wat minder voor de hand liggend. Op de Sint Annamolen in Tungelroy zullen bezoekers tijdens de Nationale Molendagen veel van deze spreekwoorden tegenkomen.

De stand van de wieken vertelt soms ook een verhaal of draagt een boodschap uit.

Ook de molen zelf vertelt een verhaal. Molen De Nijverheid in Stramproy vertelt het verhaal van de wieken. Want vroeger maakte de molenaar, door de wieken in een bepaalde stand te zetten, voor zijn klanten al van verre duidelijk of de molenaar werkte en draaide of dat de molen vanwege een feest of andere gebeurtenis stil stond. Ook kon de molenaar door de wiekenstand aan iedereen laten zien of er iets feestelijk te vieren was of dat er mogelijk iemand in de familie van de molenaar was overleden. Deze wiekenstanden worden tijdens de Nationale Molendagen uitgelegd op De Nijverheid aan de Veldstraat in Stramproy.

Bovendien kan men er ook de kleurplaten bewonderen van de kinderen van de eerste groepen van jenaplan-basisschool De Duizendpoot in Stramproy. De prijswinnaars van deze kleurwedstrijd worden op zaterdagmiddag om11 uur bij molen De Nijverheid bekend gemaakt.

De molenaars van de Sint Jansmolen vertellen tenslotte over de geschiedenis van deze eeuwenoude molen, de oudste molen in de gemeente Weert en een van de oudste Limburgse molens. Wie in deze molen komt luisteren naar het Verhaal rond de Molen krijgt te horen hoe een standerdmolen vroeger wordt gebouwd en bediend.

Naast de vier door de Molenstichting Weerterland beheerde molens zijn ook de molens van Laar en Swartbroek en in de gemeente Nederweert en Leudal één of beide dagen geopend. Wilt u weten wanneer welke molens geopend zijn dan kunt u kijken op www.molendagen.nl

Volop activiteiten in onze molens

De restauratie van de vier door de Molenstichting Weerterland beheerde molens is dan wel voltooid, dat wil echter allerminst zeggen dat er momenteel weinig op de molens gebeurt. Sterker nog, niet alleen draaien en malen onze molens regelmatig, ook wordt er nog steeds stevig getimmers, gebouwd en gemonteerd op onze molens.

Aanleg van de leidingen voor de Sprinkler

Zo is een installatiebedrijf sedert deze week druk bezig met het aanleggen van een automatische Sprinkler-installatie op de meer dan 250 jaar oude houden Sint Jansmolen. Deze installatie moet voor de jaarwisseling operationeel zijn. Het monteren van de waterleidingen in deze histortische en bovendien monumentale standerdmolen is een karwei dat erg veel aandacht vergt. Voorkomen moet worden dat het markante interieur van de molen geweld wordt aangedaan door de waterleidingen. Daarom worden de leidingen waar mogelijk weggewerkt. Een klus die erg omslachtig is vooral ook omdat er vaak nauwelijks ruimte voor de monteurs is om goed bij de plaats waar gewerkt moet worden, te komen.

De keuken en het toiet bij de molen van Tungelroy

Ook in molen De Nijverheid in Stramproy en in de Sint Annamolen van Tungelroy wordt nog altijd gebouwd. Hier hebben de metselaars inmiddels wel plaats gemaakt voor de monteur van het sanitair, de keuken en het elektra. De bedoeling is dat beide molens nog voor de kerstdagen een multi-functioneel toilet (invaliden-toilet) en een keukentje voor de molenaars hebben. Ook deze klus betekende volop werk omdat bij beide molens een uitbouw gerealiseerd is om het toilet en de keuken in onder te brengen. Daarvoor was het nodig ongeveer 1/4 deel van de molenbergen bij de twee beltmolens af te graven. Inmiddels zijn ook de molenbergen weer hersteld. Op termijn komt er ook nog een toiletvoorziening bij de Sint Jansmolen. Die moet in het oude magazijngebouwtje naast de Sint Jansmolen komen. Overleg daarover voert de gemeente Weert nog met de gebruikers van het gebouwtje.

Tweede brandweeroefening op Annamolen

De brandweer van Weert heeft opnieuw een oefening gehouden op de Sint-Annamolen van Keent. Wederom was een brand in de molen nabij de trap naar de meelzolder die dreigde door te slaan naar de bovenliggende zolders in scene gezet. Bovendien bleek dat een van de molenaars nog in de molen was achtergebleven. Ook moest er een vogel (het was tenslotte net Werelddierendag geweest) uit de molen worden gered.

Brandweeroefening op Annamolen aan de Keenterstraat

Door de bevelvoerder werden de beschikbare brandweermensen in enkele afzonderlijke teams opgesplitst. Een groep van drie brandweermannen, uitgerust met adembescherming, moest in de molen op zoek naar de vermiste molenaar. Die bleek zich uiteindelijk op de luizolder in, relatieve, veiligheid te hebben gebracht. Het evacueren van de molenaar was voor de brandweermensen in de met een dikke bijna ondoordringbare rook volhangende molen en via de smalle, stijle, trappen, een hele opgave en uitdaging.

Twee andere brandweerteams moesten ondertussen op de begane grond het vuur bestrijden en op de meelzolder (via de molenberg) voorkomen dat de brand de kans kreeg naar de bovenliggende zolders door te slaan. Deze klus werd door de brandweermensen snel en vakkundig geklaard.

De evaluatie over het verloop van de oefening na afloop maakte wederom duidelijk dat de brandweermensen de oefening als zeer zinvol en zeer leerzaam hadden ervaren. Zeker de orientatie van brandweermensen in een met dichte rook volhangende molen met bovendien alleen maar ronde muren is een moeilijke opgave die geoefend moet worden. Ook de evacuatie van slachtoffers over de vele, smalle en stijle trappen, waarbij de brandweermensen ook nog eens door de persluchtcylinders op de rug in hun bewegingen worden belemmerd, is een hele uitdaging.

Na afloop van de oefening maakte de hele ploeg een rondleiding (nu zonder door een dichte rook in het zicht gehinderd te worden) door de molen.

Geslaagde Limburgse Molendag

Prachtig weer, een uitbundig schijnende zon bij een diepblauwe lucht en windstil weer. Zo kun je het makkelijkst Limburgse Molendag 2011 omschrijven. Voor fietsers en wandelaars een uitstekende gelegenheid om een tochtje langs een of enkele molens in de regio te ondernemen.

Voor molenaars een beetje een nachtmerrie. Want draaien, laat staan malen, was voor het 3e of 4e jaar op rij tijdens Limburgse Molendag onmogelijk door het volledig ontbreken van zelfs het minste zuchtje wind.

Windstil weer maakte draaien en malen onmogelijk

Toch is Molenstichting Weerterland, net als onze molenaars en vrijwillige molenaars in opleiding, allerminst ontevreden over de Limburgse Molendag. Want op de drie molens die de Molenstichting beheert, kwamen zondag 2 oktober gemiddeld tussen de 70 en 80 mensen een kijkje nemen. En deze bezoekers namen zich uitgebreid de tijd om door de molenaars of bestuursleden van de Molenstichting geinformeerd te worden over de molens en de molenstichting.

Voor de molenaars bood deze windstillle molendag bovendien een uitstekende gelegenheid om nu eens die kleine klusjes op de molen uit te voeren die normaal blijven liggen. Zoals bij de Sint Annamolen in Tungelroy waar de molenaars in opleiding de gelegenheid kregen zelf te ontdekken en uit te proberen hoe het probleem van de wanwichtigheid van een of twee wieken opgelost moet worden.